Yan Taramalı Sonar ile Enkaz ve Risk Tespiti: Liman Güvenliği İçin 8 Adım
Liman, iskele ve deniz yapılarında yan taramalı sonar ile enkaz, kablo/boru ve risk tespiti için planlama, çekim ve QA/QC ipuçları. Güvenli ve hızlı karar.
Yan Taramalı Sonar ile Enkaz ve Risk Tespiti: Liman Güvenliği İçin 8 Adım
Denizde “görmek”, çoğu zaman sesi doğru okumaktan geçer. Yan taramalı sonar (Side-Scan Sonar, SSS); liman sahalarında, rıhtım önlerinde, kablo/boru güzergâhlarında ve batık riski olan bölgelerde hızlı, detaylı ve ekonomik bir tarama sağlar. İşte CAC Mühendislik yaklaşımıyla, kararınızı hızlandıran 8 pratik adım:
1) Hedefi Netleştir: “Ne Arıyoruz?”
Enkaz, taşkınla sürüklenen kütükler, halat-ağ yığınları, devrilmiş şamot parçaları, hattın üstünde kum sırtı… Her hedef türü için arayüzey kontrastı, ölçek ve tarama aralığı seçimi değişir. Proje brief’i → sensör ayarı → hat planı üçlüsünü baştan kuruyoruz.
2) Hat Planı ve Örtüşme
Paralel hatlar ve %20–30 bindirme ile “nadir boşluğu” en aza iner. Sığ-orta derinliklerde yüksek frekans (600–900 kHz); daha geniş aralıkta orta frekans (300–600 kHz) tercih edilir. Amaç: hem geniş kapsama, hem detay.
3) Çekim Hızı ve Yükseklik
Tarama kalitesi; zeminden yükseklik ve teknenin SOG hızı ile kardeştir. Sabit hız (genellikle 3–5 kn) ve stabil derinlik, gölge boyunu okunur kılar. Towfish kullanılıyorsa layback (kablo boyu) hesabı yapılır; ponton-montaj SSS’lerde ise tekne hareketi iyi sönümlenir.
4) Akustik “Temizlik”: Gürültüyü Düşür
Kavşak noktalarında dönüşleri veri dışı bırakmak, kabarcık kuşaklarından kaçınmak, pervane rejimini sabitlemek—küçük önlemler, büyük temizlik. Hedefimiz, mozaikte “dikiş izini” azaltmak.
5) Kalibrasyon ve Referans
Ölçüm öncesi SVP/SSP (ses hızı profili) güncellenir; navigasyon GNSS/DGNSS/RTK ile güvenceye alınır. Kritik alanlarda USBL ile towfish konumu doğrulanabilir. Sonar range/contrast/gain ayarları pilot hatla optimize edilir.
6) Mozaikleme ve Hedef Sınıflandırma
Ham şeritler jeoreferanslı mozaik olarak birleştirilir. Hedefler A/B/C sınıfı (boyut, gölge, risk seviyesi) ile etiketlenir. Thumbnail görseller, ölçü-açı bilgisi ve yaklaşık hacim notlarıyla GIS katmanlarına işlenir.
7) QA/QC: Güvenilirlik Kanıtı
Bindirme raporu (örtüşme yüzdesi, dikiş hatları)
Pozisyon tutarlılığı (hatlar arası sapma)
Şüpheli geri saçılım bölgelerinin ikinci geçiş kontrolü
Zaman damgası & ekipman meta (sensör, yazılım sürümü, filtreler)
8) Teslim ve Karar Haritası
Karar vericinin dili nettir: “Nerede, ne var ve ne yapmalı?”
Teslim paketinde; GeoTIFF mozaik, vektörel hedef listesi (shp/gpkg), PDF özet rapor, “kırmızı-sarı-yeşil” risk haritası ve gerekiyorsa ROV doğrulama planı bulunur. Bakım/dredging öncesi “alanı temiz” belgesi bu setle üretilir.
